Koronavir\u00fcs salg\u0131n\u0131 en ba\u015fta tedarik zinciri olmak \u00fczere \u00e7e\u015fitli sekt\u00f6rlerde faaliyet g\u00f6steren \u015firketlere olumsuz etkiler yans\u0131tmaktad\u0131r. Bu sebeple, \u015firketler yeni ticari bir faaliyete ba\u015flamadan \u00f6nce olas\u0131 riskleri hesaplamak amac\u0131yla, kamu kurulu\u015flar\u0131n\u0131n salg\u0131n\u0131n \u00f6nlenmesi ama\u00e7l\u0131 yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 ithalat\/ihracat, g\u00fcmr\u00fck ve ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131k k\u0131s\u0131tlamalar\u0131 hakk\u0131nda son geli\u015fmeleri takip etmelerini ve bu konularda ayr\u0131ca ticari faaliyet g\u00f6sterdikleri \u00fclkenin mevzuat\u0131 ile ilgili yerel dan\u0131\u015fmanl\u0131k ve hukuk hizmeti almas\u0131n\u0131n faydal\u0131 olaca\u011f\u0131na inan\u0131yoruz. Ayr\u0131ca \u015firketler, salg\u0131n\u0131n yay\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nleyici olarak al\u0131nan tedbirlerin, m\u00fc\u015fterileri ve tedarik\u00e7ileriyle devam eden ticari s\u00f6zle\u015fmelerinden do\u011fan y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri i\u00e7in olas\u0131 olumsuz sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 incelemeli ve kar\u015f\u0131 tarafla vakit kaybetmeksizin ileti\u015fime ge\u00e7ip al\u0131nabilecek tedbirleri ortakla\u015fa tespit etmeleri, ticari hayat\u0131n devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in yararl\u0131 olacakt\u0131r.<\/p>\n
A. Kamu Kurum ve Kurulu\u015flar\u0131 Taraf\u0131ndan Al\u0131nan Ba\u015fl\u0131ca Tedbirler<\/b><\/p>\n
A\u015fa\u011f\u0131da T\u00fcrkiye\u2019de kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131n\u0131n salg\u0131n tehdidini \u00f6nleyici tedbirler kapsam\u0131nda ald\u0131\u011f\u0131, ba\u015fl\u0131ca g\u00fcmr\u00fck ve ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131k ile ilgili s\u0131n\u0131rland\u0131rmalar ile ithalat ve ihracat k\u0131s\u0131tlamalar\u0131na dikkatinizi \u00e7ekmek istiyoruz.\u00a0\u00a0\u00b9<\/strong>\u00a0Salg\u0131n\u0131n \u00fclkemizde ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131ndan itibaren kara, demir ve hava yollar\u0131nda s\u0131n\u0131rlardan ge\u00e7i\u015flere \u00e7e\u015fitli k\u0131s\u0131tlamalar getirilmeye ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130ran-T\u00fcrkiye s\u0131n\u0131r\u0131ndan ara\u00e7 ge\u00e7i\u015fleri yap\u0131lmamaktad\u0131r. Irak-T\u00fcrkiye s\u0131n\u0131r\u0131nda ara\u00e7lar tampon b\u00f6lgede s\u00fcr\u00fcc\u00fc veya r\u00f6mork de\u011fi\u015fikli\u011fi ile ta\u015f\u0131malar\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirilebilmektedir. Kap\u0131kule S\u0131n\u0131r Kap\u0131s\u0131ndan \u00fclkemize T\u00fcrk s\u00fcr\u00fcc\u00fcleri taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilen ta\u015f\u0131malarda s\u00fcr\u00fcc\u00fc de\u011fi\u015fimine ek olarak r\u00f6mork de\u011fi\u015fim sistemi i\u00e7in onay verilmi\u015ftir.\u00a0\u00b2\u00a0<\/strong>Salg\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc belli \u00fclkelerin\u00a0\u00b3\u00a0<\/strong>vatanda\u015flar\u0131 olan yabanc\u0131 s\u00fcr\u00fcc\u00fclerin T\u00fcrkiye\u2019ye giri\u015fine izin verilmemektedir.<\/p>\n B. \u00d6zel Hukuk Kapsam\u0131nda Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar\u00a0<\/b><\/p>\n I. S\u00f6zle\u015fmelerde M\u00fccbir Sebep Klozu<\/b> Koronavir\u00fcs salg\u0131n\u0131n, taraflar aras\u0131nda devam eden i\u015f ili\u015fkisine etkilerini de\u011ferlendirebilmeleri i\u00e7in \u00f6ncelikli olarak s\u00f6zle\u015fmelerinde m\u00fccbir sebep (\u201cforce majeure<\/i>\u201d\/\u201dh\u00f6here Gewalt<\/i>\u201d) halini d\u00fczenleyen a\u00e7\u0131k h\u00fck\u00fcmlerin olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kontrol etmeleri ve salg\u0131n hastal\u0131klar\u0131n bu madde kapsam\u0131nda nas\u0131l de\u011ferlendirilece\u011fi hususunu incelemeleri gerekmektedir. \u00d6zellikle m\u00fccbir sebep klozu i\u00e7eren bir s\u00f6zle\u015fmede etkilenen taraf\u0131n, s\u00f6z konusu durumun ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131ndan itibaren kar\u015f\u0131 tarafa m\u00fccbir sebebin borcun ifas\u0131n\u0131 imkans\u0131z hale getirdi\u011fine dair bildirimini hangi s\u00fcre ve \u015fekil \u015fart\u0131 ile a\u00e7\u0131klamas\u0131 gerekti\u011fi hususlar\u0131na dikkat etmesi gereklidir. E\u011fer, m\u00fccbir sebepten olumsuz etkilenen taraf s\u00f6zle\u015fmede belirlenen \u015fekil \u015fartlar\u0131 uyar\u0131nca zaman\u0131nda bildirim yapmaz ise, kar\u015f\u0131 taraf\u0131n u\u011frad\u0131\u011f\u0131 zararlardan sorumlu tutulabilmesi imkan\u0131 do\u011fabilecektir. Taraflar aras\u0131nda akdedilen s\u00f6zle\u015fme kapsam\u0131nda m\u00fccbir sebep klozu, bu klozun bulunmas\u0131 veya bulunmamas\u0131 ile uyarlama klozu ile i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7mesi hususlar\u0131 a\u015fa\u011f\u0131da detayl\u0131ca incelenecektir.<\/p>\n II. T\u00fcrk Hukukunda M\u00fccbir Sebep Kavram\u0131<\/b><\/p>\n T\u00fcrk Bor\u00e7lar Kanunu\u2019nda a\u00e7\u0131k bir m\u00fccbir sebep tan\u0131m\u0131 bulunmamaktad\u0131r. Ancak \u00f6rne\u011fin 213 say\u0131l\u0131 Vergi Usul Kanunu\u2019nun 13. maddesinde m\u00fccbir sebepler olarak \u201cVergi \u00f6devlerinden herhangi birinin yerine getirilmesine engel olacak derecede a\u011f\u0131r kaza, a\u011f\u0131r hastal\u0131k ve tutukluluk; Vergi \u00f6devlerinin yerine getirilmesine engel olacak yang\u0131n, yer sars\u0131nt\u0131s\u0131 ve su basmas\u0131 gibi afetler; Ki\u015finin iradesi d\u0131\u015f\u0131nda vukua gelen mecburi gaybubetler; Sahibinin iradesi d\u0131\u015f\u0131ndaki sebepler dolay\u0131s\u0131yla defter ve vesikalar\u0131n\u0131n elinden \u00e7\u0131km\u0131\u015f bulunmas\u0131<\/i>\u201d gibi haller say\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Yarg\u0131tay Hukuk Genel Kurulu\u2019nun 2017\/444 E., 2019\/1083 K. numaral\u0131 karar\u0131nda m\u00fccbir sebebin unsurlar\u0131 a\u015fa\u011f\u0131daki gibi belirlemi\u015ftir:<\/p>\n \u201c\u00d6ncelikle m\u00fccbir sebep, zorlay\u0131c\u0131 bir olayd\u0131r. Bu olay do\u011fal, sosyal veya hukuki bir olay olabilece\u011fi gibi insana ba\u011fl\u0131 be\u015feri bir olay da olabilir. Bu olay, zarar verenin faaliyet ve i\u015fletmesi d\u0131\u015f\u0131nda kalan bir olay olmal\u0131d\u0131r. M\u00fccbir sebep nedeniyle zarar veren, bir davran\u0131\u015f normunu veya s\u00f6zle\u015fmeden do\u011fan bir borcu ihl\u00e2l etmi\u015f olmal\u0131d\u0131r. Yine m\u00fccbir sebep, davran\u0131\u015f normunun ihl\u00e2li ya da borca ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131n sebebi olmal\u0131 ve ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir \u015fekilde buna yol a\u00e7m\u0131\u015f olmal\u0131d\u0131r. Ka\u00e7\u0131n\u0131lmazl\u0131k kavram\u0131, m\u00fccbir sebep y\u00f6n\u00fcnden kar\u015f\u0131 konulmazl\u0131k ve \u00f6nlenemezlik kavram\u0131n\u0131 da kapsar. M\u00fccbir sebebin bir di\u011fer unsuru ise \u00f6ng\u00f6r\u00fclmezliktir<\/i>.\u201d<\/p>\n Ayr\u0131ca Yarg\u0131tay Hukuk Genel Kurulu 2017\/90 E., 2018\/1259 K. numaral\u0131 karar\u0131nda m\u00fccbir sebebi \u201csorumlu veya bor\u00e7lunun faaliyet ve i\u015fletmesi d\u0131\u015f\u0131nda meydana gelen, genel bir davran\u0131\u015f normunun veya borcun ihl\u00e2line mutlak ve ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir \u015fekilde yol a\u00e7an, \u00f6ng\u00f6r\u00fclmesi ve kar\u015f\u0131 konulmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmayan ola\u011fan\u00fcst\u00fc bir olay<\/i>\u201d olarak tan\u0131mlam\u0131\u015f ve deprem, sel, yang\u0131n, salg\u0131n hastal\u0131k gibi do\u011fal afetlerin m\u00fccbir sebep kapsam\u0131nda oldu\u011funu tespit etmi\u015ftir.<\/p>\n Netice itibari ile bir olay\u0131n m\u00fccbir sebep olarak de\u011ferlendirilebilmesi i\u00e7in \u00f6ng\u00f6r\u00fclen \u015fartlar, Yarg\u0131tay i\u00e7tihatlar\u0131 kapsam\u0131nda \u015fu \u015fekilde s\u0131ralanabilir:<\/p>\n Elbette, bu temel kriterler bir yana, Yarg\u0131tay\u2019\u0131n m\u00fccbir sebep olu\u015fturdu\u011fu iddia edilen olay\u0131n benzer hukuki ili\u015fkilere etkisi ve taraflar\u0131n tacir olup olmad\u0131\u011f\u0131 gibi hususlar\u0131 da de\u011ferlendirmesi gerekecektir.<\/p>\n Bu kapsamda a\u015fa\u011f\u0131da da detayl\u0131ca incelenece\u011fi \u00fczere hali haz\u0131rda ya\u015famakta oldu\u011fumuz COVID-19 pandemisinin s\u00f6zle\u015fmelere olas\u0131 etkisi iki \u015fekilde kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. \u0130lk olarak m\u00fccbir sebep sonucu ifan\u0131n imkans\u0131zla\u015fmas\u0131, ikinci olarak ise ifan\u0131n imkans\u0131zla\u015fmamas\u0131 ancak a\u015f\u0131r\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde g\u00fc\u00e7lenmesi mevzubahis olacakt\u0131r.<\/p>\n \u0130lgili Yarg\u0131tay\u2019\u0131n i\u00e7tihatlar\u0131 ile son g\u00fcnlerde kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131 taraf\u0131ndan al\u0131nan yurt genelinde y\u00fcr\u00fct\u00fclmekte olan dava a\u00e7ma, icra takibi ba\u015flatma, zamana\u015f\u0131m\u0131 ve hak d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcc\u00fc s\u00fcreler olmak yarg\u0131lamalara ili\u015fkin s\u00fcrelerin durdurulmas\u0131 ile icra ve iflas takip i\u015flemlerinin durdurulmas\u0131 kararlar\u0131, okullar\u0131n, sosyal ve e\u011flence mekanlar\u0131n kapat\u0131lmas\u0131, yurtd\u0131\u015f\u0131 seyahat yasaklar\u0131 ile Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n ba\u015fta 65 ya\u015f \u00fcst\u00fc ki\u015filer ve kronik rahats\u0131zl\u0131\u011f\u0131 olan ki\u015filerin soka\u011fa \u00e7\u0131kma yasa\u011f\u0131 olmak \u00fczere vatanda\u015flar\u0131n m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca evden d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kmamas\u0131 \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 gibi koronavir\u00fcs salg\u0131n\u0131n yay\u0131lmas\u0131n\u0131n \u00f6nlenmesi ama\u00e7l\u0131 tedbirler d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde bu salg\u0131n\u0131n m\u00fccbir sebep kapsam\u0131nda de\u011ferlendirilmesi her ne kadar taraf\u0131m\u0131zca do\u011fru ve yerinde olsa da her bir olay ilgili s\u00f6zle\u015fme, taraflar ve taraflar\u0131n faaliyet g\u00f6sterdi\u011fi ticari alan kapsam\u0131nda ayr\u0131 ayr\u0131 de\u011ferlendirilmeli ve hali haz\u0131rda ya\u015fanan durumun m\u00fccbir sebep mi yoksa a\u015f\u0131r\u0131 ifa g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fc m\u00fc oldu\u011fu tart\u0131\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r. \u00d6rne\u011fin, son olarak 24 Mart 2020 tarihinde Hazine ve Maliye Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamada Koronavir\u00fcs salg\u0131n\u0131n neden oldu\u011fu ekonomik tahribata kar\u015f\u0131 devreye al\u0131nan Ekonomik \u0130stikrar Kalkan\u0131 tedbirleri kapsam\u0131nda vergi s\u00fcre\u00e7leri bak\u0131m\u0131ndan m\u00fccbir sebep h\u00fck\u00fcmlerinden faydalanacak m\u00fckellefler i\u00e7in haz\u0131rlanan genel tebli\u011fde, m\u00fccbir sebep hali kapsam\u0131ndaki sekt\u00f6rler ve bunlar alt\u0131nda yer alan i\u015f kollar\u0131 belirlenmi\u015ftir. Salt olarak bu husus dahi, taraflar\u0131n faaliyet g\u00f6sterdi\u011fi ticari alanlar\u0131n, hali haz\u0131rdaki durumun tayininin m\u00fccbir sebep mi yoksa a\u015f\u0131r\u0131 ifa g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fc m\u00fc olaca\u011f\u0131 noktas\u0131nda karar verilmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemini vurgulamaktad\u0131r. S\u00f6z konusu faaliyet alanlar\u0131na Perakende Ticaret ve Al\u0131\u015fveri\u015f Merkezleri, Demir \u00c7elik ve Metal Sanayisi, Otomotiv, Lojistik-Ula\u015f\u0131m, Sinema ve Tiyatro Faaliyetleri, Konaklama, Yiyecek ve \u0130\u00e7ecek Hizmetleri, Tekstil ve Konfeksiyon Faaliyetleri, Etkinlik ve Organizasyon, Sa\u011fl\u0131k Hizmetleri, Mobilya \u0130malat\u0131, Madencilik ve Ta\u015f Ocak\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131, \u0130n\u015faat, End\u00fcstriyel Mutfak Ekipmanlar\u0131, Ara\u00e7 Kiralama ve Bas\u0131l\u0131 Yay\u0131n ve Matbaac\u0131l\u0131k alanlar\u0131 dahil edilmi\u015ftir. Bu sebeple, en ba\u015fta s\u00f6z konusu sekt\u00f6rlerde faaliyet g\u00f6steren \u015firketlerin, tamam\u0131yla i\u015fletmeleri d\u0131\u015f\u0131nda ve kendi kontrolleri haricinde meydana gelen ve daha \u00f6nceden \u00f6ng\u00f6r\u00fclemeyecek bu salg\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 nedenlerle bir k\u0131s\u0131m y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerini yerine getiremeyecek hale gelebilmeleri sebebiyle, haliyle son g\u00fcnlerde ya\u015famakta oldu\u011fumuz pandeminin, s\u00f6zle\u015fmelerin ifas\u0131 noktas\u0131nda m\u00fccbir sebep olarak say\u0131laca\u011f\u0131 hususu art\u0131k a\u00e7\u0131k bir durum olarak ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.<\/p>\n Yine de yukar\u0131da da belirtildi\u011fi \u00fczere taraflar aras\u0131nda mevcut ticari ili\u015fkiler ba\u011flam\u0131nda m\u00fccbir sebebin varl\u0131\u011f\u0131 her bir somut olay ve bor\u00e7 ili\u015fkisi bak\u0131m\u0131ndan ve her bir s\u00f6zle\u015fme \u00f6zelinde ayr\u0131 ayr\u0131 de\u011ferlendirilmelidir. Zira salg\u0131n hastal\u0131\u011f\u0131n s\u00f6z konusu edimin ifas\u0131n\u0131 ne \u015fekilde olursa olsun imkans\u0131z k\u0131lmamas\u0131, pandeminin taraflar aras\u0131nda akdedilen s\u00f6zle\u015fme kapsam\u0131nda m\u00fccbir sebep olarak say\u0131lmam\u0131\u015f olmas\u0131 durumlar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra s\u00f6zle\u015fmede hi\u00e7bir \u015fekilde m\u00fccbir sebep h\u00fckm\u00fc bulunmamas\u0131 halinde de edimlerin ifas\u0131n\u0131n imkans\u0131zl\u0131\u011f\u0131ndan s\u00f6z edilebilmesi m\u00fcmk\u00fcn olmayabilecek ve bu durumda a\u015f\u0131r\u0131 ifa g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fc kavram\u0131n\u0131n uygulanmas\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclecektir.<\/p>\n III. Ya\u015fanan COVID-19 Pandemisinin S\u00f6zle\u015fmelere Etkisi ve M\u00fccbir Sebep<\/b><\/p>\n T\u00fcrk Bor\u00e7lar Kanunu\u2019nun 138. ve 136. maddelerinde h\u00fckme ba\u011flanm\u0131\u015f olan a\u015f\u0131r\u0131 ifa g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fc ve bor\u00e7lunun sorumlu tutulmad\u0131\u011f\u0131 imk\u00e2ns\u0131zl\u0131k kurumlar\u0131n\u0131n en \u00f6nemli ortak noktas\u0131 bor\u00e7luyu s\u00f6zle\u015fmenin taahh\u00fct edildi\u011fi \u015fekilde ifa edilmesi y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnden kurtarmalar\u0131d\u0131r.<\/p>\n T\u00fcrk Bor\u00e7lar Kanunu\u2019nda m\u00fccbir sebep gibi bir s\u00f6zle\u015fmeye konu olan borcun ifas\u0131n\u0131n imk\u00e2ns\u0131z hale getiren bir durumun ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131nda halinde kanunda d\u00fczenlenen genel h\u00fck\u00fcmlere ba\u015fvurulmas\u0131 gereklidir. S\u00f6z konusu kanunun 136. maddesinde, borcun ifas\u0131 bor\u00e7lunun sorumlu tutulamayaca\u011f\u0131 sebeplerle imkans\u0131zla\u015f\u0131rsa, s\u00f6z konusu borcun sona erece\u011fi d\u00fczenlenmi\u015ftir. Bu kapsamda imkans\u0131zl\u0131k, ifan\u0131n s\u00fcrekli nitelikte, maddi veya hukuki olgu taraf\u0131ndan engellenmesi anlam\u0131na gelir ve hakim g\u00f6r\u00fc\u015fe g\u00f6re objektif olabilece\u011fi gibi subjektif (sadece bor\u00e7lu i\u00e7in s\u00f6z konusu olan)\u00a0 \u00a0nitelikte de olabilir.\u00a0 \u2075\u00a0Bu sebeple, s\u00f6z konusu salg\u0131n\u0131n \u00f6nlenmesi kapsam\u0131nda al\u0131nan tedbirler (\u00f6rne\u011fin \u00fcretim yap\u0131lan fabrikan\u0131n karantina b\u00f6lgesine al\u0131nmas\u0131, belirli mallara getirilen ihracat yasa\u011f\u0131 gibi) e\u011fer borcun yerine getirilmesini tamamen imkans\u0131z hale getiriyorsa, borcun sona erdi\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilecektir. Ancak bor\u00e7lu objektif kriterlere g\u00f6re, salg\u0131n hastal\u0131k olsa dahi borcunu yerine getirebiliyorsa, taraflar i\u00e7in ifa imkans\u0131zl\u0131\u011f\u0131ndan ve b\u00f6ylece borcun ortadan kalkt\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek pek m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6z\u00fckmemektedir. Yine s\u00f6z konusu imkans\u0131zl\u0131k ge\u00e7ici nitelikte ise, prensip olarak bu imkans\u0131zl\u0131k borcun sona ermesine yol a\u00e7maz. Sadece ifan\u0131n gecikmesine sebep olur (\u00f6rnek olarak mal\u0131n sat\u0131\u015f\u0131n\u0131n ge\u00e7ici olarak yasak edilmesi). Ancak ifa belirli bir zamanda yap\u0131labilecekse veya ifa zaman\u0131 alacakl\u0131 i\u00e7in \u00f6nem ta\u015f\u0131yorsa, o zaman i\u00e7in ortaya \u00e7\u0131kan imkans\u0131zl\u0131k durumu, ileride ortadan kalkacak olsa dahi kesin imkans\u0131zl\u0131k olarak de\u011ferlendirilip borcu sona erdirir. Ayn\u0131 \u015fekilde ge\u00e7ici bir imkans\u0131zl\u0131\u011f\u0131n ne kadar s\u00fcrece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclemedi\u011fi hallerde de kesin imkans\u0131zl\u0131k sebebiyle borcun sona erdi\u011fi kabul edilmektedir.\u00a0\u2076<\/p>\n Hali haz\u0131rda ya\u015fanan salg\u0131n\u0131n bir s\u00f6zle\u015fme ili\u015fkisine etkisinin belirlenebilmesi i\u00e7in elbette s\u00f6zle\u015fmenin t\u00fcm h\u00fck\u00fcmleri bir arada ele al\u0131nmal\u0131 ve yorumlanmal\u0131d\u0131r. Bu yorumlama, ya\u015fan\u0131lan riskin taraflar aras\u0131nda nas\u0131l payla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 noktas\u0131na da \u0131\u015f\u0131k tutacakt\u0131r. S\u00f6zle\u015fmenin tamamen incelenmesi noktas\u0131nda ilk dikkat edilmesi gereken husus ise s\u00f6zle\u015fmede m\u00fccbir sebep ve uyarlama klozlar\u0131n\u0131n bulunup bulunmad\u0131\u011f\u0131na bak\u0131lmas\u0131d\u0131r zira s\u00f6zle\u015fmede bu tarz h\u00fck\u00fcmlerin yoklu\u011fu halinde olu\u015fan riske kimin katlanaca\u011f\u0131, s\u00f6zle\u015fmedeki t\u00fcm verilerin de\u011ferlendirilmesi ve sonras\u0131nda T\u00fcrk Bor\u00e7lar Kanunu h\u00fck\u00fcmlerini taraflar aras\u0131ndaki ticari s\u00f6zle\u015fme ili\u015fkisine ne \u015fekilde uygulanaca\u011f\u0131n\u0131n tespit edilmesi ile karara ba\u011flanabilecektir.<\/p>\n \u015eayet taraflar aras\u0131nda akdedilen s\u00f6zle\u015fme kapsam\u0131nda bir m\u00fccbir sebep veya uyarlama h\u00fckm\u00fc bulunmuyorsa borcunu ifa etmede g\u00fc\u00e7l\u00fck ya\u015fayan bor\u00e7lu bak\u0131m\u0131ndan T\u00fcrk Bor\u00e7lar Kanunu\u2019nda yer alan bor\u00e7lu temerr\u00fcd\u00fc (TBK m. 117 vd.), bor\u00e7lunun sorumlu olmad\u0131\u011f\u0131 imkans\u0131zl\u0131k (TBK 136) ve a\u015f\u0131r\u0131 ifa g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fc (TBK m. 138) d\u00fczenlemeleri tart\u0131\u015f\u0131lmaya ba\u015flanacakt\u0131r. Ya\u015fanan pandeminin, bor\u00e7lunun sorumlu olmad\u0131\u011f\u0131 ve onun etki alan\u0131ndan kaynaklanmayan bir durum say\u0131laca\u011f\u0131 izahtan varestedir. Dolay\u0131s\u0131yla bor\u00e7lunun sorumlu oldu\u011fu ifa imkans\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131n kural olarak g\u00fcndeme gelmesi pek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Lakin, taraflar aras\u0131nda akdedilen s\u00f6zle\u015fme hali haz\u0131rda ya\u015fanan pandeminin \u00f6ng\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc veya \u00f6ng\u00f6r\u00fclmesinin beklenece\u011fi bir zaman diliminde akdedilmi\u015fse (\u00f6rne\u011fin Nisan 2020) ve bor\u00e7lu borcunu ifa edemez duruma d\u00fc\u015ferse, alacakl\u0131 taraf bor\u00e7lunun sorumlu oldu\u011fu ifa imkans\u0131zl\u0131\u011f\u0131 d\u00fczenlemesini (TBK m. 112) ileri s\u00fcrebilecektir. Buna g\u00f6re; bor\u00e7 hi\u00e7 veya gere\u011fi gibi ifa edilmezse bor\u00e7lu, kendisine hi\u00e7bir kusurun y\u00fcklenemeyece\u011fini ispat etmedik\u00e7e, alacakl\u0131n\u0131n bundan do\u011fan zarar\u0131n\u0131 gidermekle y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. Basiretli bir tacir olma kriteri de g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, hali haz\u0131rda ya\u015fanan pandeminin ticari ili\u015fkilere etkisinin g\u00f6z ard\u0131 edilmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Dolay\u0131s\u0131yla g\u00fcncel ko\u015fullar alt\u0131nda borcun ifa edilmesinin g\u00fc\u00e7 veya imkans\u0131z olaca\u011f\u0131n\u0131 bilerek bir s\u00f6zle\u015fme akdeden bor\u00e7lunun s\u00f6z konusu s\u00f6zle\u015fme y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerini yerine getirememesi durumunda hali haz\u0131rda ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z COVID-19 salg\u0131n\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrerek bor\u00e7tan ka\u00e7\u0131nmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmayacakt\u0131r. Bu kapsamda hali haz\u0131rda yeni kurulan ticari ili\u015fkiler a\u00e7\u0131s\u0131ndan taraflar\u0131n ticari durumlar\u0131n\u0131 en \u00f6zenli \u015fekilde de\u011ferlendirmeleri, ileride ya\u015fanmas\u0131 muhtemel problemleri \u00f6ng\u00f6rmek i\u00e7in ihtimam g\u00f6stermeleri ve ticari s\u00f6zle\u015fmelerini bu bilin\u00e7le akdetmeleri \u00f6nemlidir.<\/p>\n Di\u011fer bir yandan, s\u00f6zle\u015fmede bir m\u00fccbir sebep veya uyarlama klozu bulunuyor ise de, yine bu unsurlar g\u00fcncel durumun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcnde kesin ve net bir \u00e7\u00f6z\u00fcm vermeyebilir. Zira bu kapsamda s\u00f6zle\u015fmelerde yer alan bu h\u00fck\u00fcmlerin, zaman zaman birbiri ile i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7ti\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. S\u00f6zle\u015fmelerde, i\u015fbu kavramlar s\u0131kl\u0131kla birlikte kullan\u0131lmakta ve aralar\u0131ndaki s\u0131n\u0131rlar belirsizle\u015fmektedir; m\u00fccbir sebep h\u00fck\u00fcmleri zaman zaman \u201cuyarlama\u201dn\u0131n sonu\u00e7lar\u0131na da ba\u011flanabilmektedir. Sonu\u00e7 olarak s\u00f6zle\u015fmedeki m\u00fccbir sebep h\u00fckm\u00fc e\u011fer taraflar aras\u0131ndaki ticari ili\u015fkinin uyarlanmas\u0131na ili\u015fkin bir \u00f6zellik ta\u015f\u0131yor ise bu halde bahsi ge\u00e7en m\u00fccbir sebep klozunun uyarlama h\u00fckm\u00fc olarak dikkate al\u0131nmas\u0131 durumu ortaya \u00e7\u0131kacakt\u0131r. Netice itibari ile taraflar\u0131n herhangi bir ticari s\u00f6zle\u015fme haz\u0131rlama noktas\u0131nda belirsiz ifadelerden ka\u00e7\u0131nmas\u0131, ilgili klozlar\u0131 keskin s\u0131n\u0131rlar ile birbirinden ay\u0131rmas\u0131; ileride olu\u015fabilecek belirsizliklerin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilmesi noktas\u0131nda \u00f6nem arz etmektedir. Ancak bu noktada ortaya \u00e7\u0131kacak ba\u015fka bir husus yine \u201c\u00f6ng\u00f6r\u00fclemezlik\u201d kavram\u0131 olacakt\u0131r. Zira s\u00f6zle\u015fmeler kapsam\u0131nda \u00fczerinde anla\u015f\u0131lan m\u00fccbir sebep ve uyarlama klozlar\u0131 taraflar\u0131n \u00f6ng\u00f6rebildikleri durumlar ile s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. M\u00fccbir sebebin tan\u0131m\u0131 gere\u011fi, taraflar\u0131n \u00f6ng\u00f6remedi\u011fi bir olay\u0131n ya\u015fanmas\u0131 durumunda ise yine s\u00f6zle\u015fmenin sona erdirilmesi g\u00fcndeme gelmektedir.<\/p>\n Hali haz\u0131rda ya\u015famakta oldu\u011fumuz pandemi durumunda d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda ya\u015fanan bir di\u011fer geli\u015fme de \u201cm\u00fccbir sebep\u201d serfikalar\u0131d\u0131r. \u00d6rnek olarak, \u00c7in Uluslararas\u0131 Ticareti Te\u015fvik Konseyi (\u201cCCPIT\u201d) taraf\u0131ndan ya\u015fanan pandemi i\u00e7in m\u00fccbir sebep sertifikalar\u0131 verilmeye ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r ki gelecek g\u00fcnlerde s\u00f6z konusu belgelerin de hukuki mahiyetleri ve ticari s\u00f6zle\u015fmelere etkileri tart\u0131\u015f\u0131lmaya ba\u015flanacakt\u0131r. Hali haz\u0131rda T\u00fcrkiye Cumhuriyeti otoriteleri taraf\u0131ndan b\u00f6yle bir sertifika uygulamas\u0131na ge\u00e7ilmemi\u015f olsa da, ya\u015fanan pandeminin k\u00fcresel alanda m\u00fccbir sebep say\u0131lmas\u0131n\u0131n hukukumuza etkisi g\u00f6z ard\u0131 edilemeyecektir.<\/p>\n Kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 bor\u00e7 y\u00fckleyen s\u00f6zle\u015fmelerde ise, ifa imkans\u0131zl\u0131\u011f\u0131 nedeniyle bor\u00e7tan kurtulan bor\u00e7lu, kar\u015f\u0131 taraftan alm\u0131\u015f oldu\u011fu edimi sebepsiz zenginle\u015fme h\u00fck\u00fcmleri uyar\u0131nca geri vermekle y\u00fck\u00fcml\u00fc olup, hen\u00fcz kendisine ifa edilmemi\u015f olan edimi isteme hakk\u0131n\u0131 kaybetmektedir. Kanun veya s\u00f6zle\u015fmeyle borcun ifas\u0131ndan \u00f6nce do\u011fan hasar\u0131n alacakl\u0131ya y\u00fckletilmi\u015f oldu\u011fu durumlar, bu h\u00fckm\u00fcn d\u0131\u015f\u0131ndad\u0131r. Yine kanunun 136. maddesinin 3. f\u0131kras\u0131nda, bor\u00e7lu ifan\u0131n imkans\u0131zla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 alacakl\u0131ya gecikmeksizin bildirmez ve zarar\u0131n artmamas\u0131 i\u00e7in gerekli \u00f6nlemleri almazsa, bundan do\u011fan zararlar\u0131 gidermekle y\u00fck\u00fcml\u00fc oldu\u011fu d\u00fczenlenmi\u015ftir.<\/p>\n T\u00fcrk Bor\u00e7lar Kanunu\u2019nun 137. maddesinde ise k\u0131smen ifa imkans\u0131zl\u0131\u011f\u0131 d\u00fczenlenmi\u015f ve bu halde bo\u00e7lunun, borcunun sadece imkans\u0131zla\u015fan k\u0131sm\u0131ndan kurtuldu\u011fu belirtilmi\u015ftir. Ancak yine s\u00f6z konusu maddede, bu k\u0131smi ifa imkans\u0131zl\u0131\u011f\u0131 taraflarca \u00f6nceden \u00f6ng\u00f6r\u00fclseydi b\u00f6yle bir s\u00f6zle\u015fme yap\u0131lmayaca\u011f\u0131 hususu a\u00e7\u0131k ise, borcun tamam\u0131n\u0131n sona erece\u011fi kabul edilmi\u015ftir.<\/p>\n T\u00fcrk Bor\u00e7lar Kanunu\u2019nda d\u00fczenlenmeyen bir husus ise \u201cge\u00e7ici ifa imkans\u0131zl\u0131\u011f\u0131\u201d olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Doktrinde ve Yarg\u0131tay\u2019da ise i\u015fbu durum tart\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r. Bir g\u00f6r\u00fc\u015fe g\u00f6re ge\u00e7ici ifa imkans\u0131zl\u0131\u011f\u0131 borcu sonra erdirmemekte, ilke olarak bor\u00e7lu temerr\u00fcd\u00fcne yol a\u00e7makta iken di\u011fer bir g\u00f6r\u00fc\u015fe g\u00f6re ise ge\u00e7ici imkans\u0131zl\u0131k taraflar\u0131n iradelerine uygunsa, ifa tarihinin imkans\u0131zl\u0131\u011f\u0131n ortadan kalkmas\u0131na kadar ertelenmesi gerekmektedir. Taraf\u0131m\u0131zca da uygun olan ikinci g\u00f6r\u00fc\u015f, Yarg\u0131tay taraf\u0131ndan da benimsenmi\u015ftir.<\/p>\n Yarg\u0131tay Hukuk Genel Kurulu 28.04.2010 tarih 2010\/15-193 E. 2010\/235 K. say\u0131l\u0131 karar\u0131 ile a\u015fa\u011f\u0131daki esaslar\u0131 kabul etmi\u015ftir:<\/p>\n \u201c\u0130fa imkans\u0131zl\u0131\u011f\u0131 borcu sona erdiren nedenlerdendir. Ger\u00e7ekten B.K. madde 117\/1 \u2018e g\u00f6re \u201d bor\u00e7luya isnat olunamayan haller m\u00fcnasebetiyle borcun ifas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmazsa bor\u00e7 sak\u0131t olur\u201d.<\/i><\/p>\n \u0130fa imkans\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f nedenlerine g\u00f6re baz\u0131 ay\u0131r\u0131mlara tabi tutulmaktad\u0131r. Bu ay\u0131r\u0131mlardan birisi de objektif imkans\u0131zl\u0131k (daimi imkans\u0131zl\u0131k) \u2013 ge\u00e7ici imkans\u0131zl\u0131k ay\u0131r\u0131m\u0131d\u0131r. \u015eayet ifa imkans\u0131zl\u0131\u011f\u0131 sadece s\u00f6zle\u015fmenin taraflar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan de\u011fil, herkes i\u00e7in s\u00f6z konusu ise buna objektif imkans\u0131zl\u0131k denilmektedir. Objektif imkans\u0131zl\u0131kta s\u00f6zle\u015fme esasen B.K. md.20 uyar\u0131nca butlanla bat\u0131ld\u0131r (ge\u00e7ersizdir) ve ayr\u0131ca feshi gerekmez. Halbuki ge\u00e7ici imkans\u0131zl\u0131kta akdin ifas\u0131 (icras\u0131n\u0131n istenmesi) bir hadisenin ger\u00e7ekle\u015fmesine ba\u011fl\u0131d\u0131r. Ancak o hadise tahakkuk ederse akdin icras\u0131 istenebilir. Somut olayda taraflar bu hadiseyi ta\u015f\u0131nmaza imar durumu al\u0131nmas\u0131 \u015fart\u0131na ba\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Her iki taraf da s\u00f6zle\u015fmenin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tarihte ge\u00e7ici imkans\u0131zl\u0131\u011f\u0131 bilmekte iken 27.9.1995 tarihli s\u00f6zle\u015fme yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/i><\/p>\n \u015e\u00fcphesiz ge\u00e7ici imkans\u0131zl\u0131\u011f\u0131n varl\u0131\u011f\u0131, beraberinde taraflar\u0131n bu s\u00f6zle\u015fmeyle ne kadar s\u00fcre ba\u011fl\u0131 kalacaklar\u0131 sorununu getirir. Bu konudaki kural \u201cahde vefa=s\u00f6ze sadakat\u201d ilkesi gere\u011fi taraflar\u0131n s\u00f6zle\u015fmeyle ba\u011fl\u0131 tutulmas\u0131d\u0131r. Ancak baz\u0131 \u00f6zel durumlar vard\u0131r ki, taraflar\u0131 o s\u00f6zle\u015fmeyle ba\u011fl\u0131 saymak hem onlar\u0131n ekonomik \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerini engeller, hem de bir ba\u015fkas\u0131 ile s\u00f6zle\u015fme yapma f\u0131rsat\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131r\u0131r. Uygulamada, ge\u00e7ici imkans\u0131zl\u0131k halinde taraflar\u0131n o s\u00f6zle\u015fmeyle ba\u011fl\u0131 tutulma s\u00fcresine \u201cakde tahamm\u00fcl s\u00fcresi\u201d denilmektedir. Bu s\u00fcrenin ger\u00e7ekle\u015fip ger\u00e7ekle\u015fmedi\u011fini de her somut olaya g\u00f6re ve onun \u00e7er\u00e7evesinde de\u011ferlendirmek gerekir.\u201d<\/i><\/p>\n Salg\u0131n hastal\u0131\u011f\u0131n yay\u0131lmas\u0131 sebebiyle \u015fayet bir borcun ifas\u0131 imkans\u0131zla\u015fmam\u0131\u015f olmakla beraber, a\u015f\u0131r\u0131 derecede g\u00fc\u00e7le\u015fmi\u015f ise T\u00fcrk Bor\u00e7lar Kanunu\u2019nun 138. maddesinde \u201ca\u015f\u0131r\u0131 ifa g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fc\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda d\u00fczenlenen h\u00fckm\u00fcn uygulanmas\u0131 s\u00f6z konusu olabilecektir. Buna g\u00f6re s\u00f6zle\u015fmenin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 s\u0131rada taraflarca \u00f6ng\u00f6r\u00fclemeyen ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclmesi beklenmeyen ola\u011fan\u00fcst\u00fc bir durumun bor\u00e7ludan kaynaklanmayan bir sebeple ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 ve s\u00f6zle\u015fmenin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 s\u0131rada mevcut olgular\u0131, kendisinden ifan\u0131n istenmesini d\u00fcr\u00fcstl\u00fck kurallar\u0131na ayk\u0131r\u0131 d\u00fc\u015fecek derecede bor\u00e7lu aleyhine de\u011fi\u015ftirmesi halinde, bundan olumsuz etkilenen taraf \u2013 borcunu hen\u00fcz ifa etmemi\u015f veya ifan\u0131n a\u015f\u0131r\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde g\u00fc\u00e7le\u015fmesinden do\u011fan haklar\u0131n\u0131 sakl\u0131 tutarak ifa etmi\u015f ise \u2013 hakimden s\u00f6zle\u015fmenin yeni ko\u015fullara uyarlanmas\u0131n\u0131 isteme; bunun m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 takdirde ise, s\u00f6zle\u015fmeyi sona erdirme hakk\u0131 bulunmaktad\u0131r. S\u00fcrekli edimli s\u00f6zle\u015fmelerde bor\u00e7lu, kural olarak d\u00f6nme hakk\u0131n\u0131n yerine fesih hakk\u0131n\u0131 kullan\u0131r.<\/p>\n C. Sonu\u00e7<\/b><\/p>\n Bilindi\u011fi \u00fczere hali haz\u0131rda COVID-19 pandemisinin T\u00fcrkiye\u2019de m\u00fccbir sebep olarak kabul edilip edilmedi\u011fi y\u00f6n\u00fcnde herhangi bir resmi beyan mevcut olmad\u0131\u011f\u0131 gibi konu hakk\u0131nda bir Yarg\u0131tay karar\u0131 da bulunmamaktad\u0131r. Ancak bu noktada resmi makamlarca yap\u0131lan di\u011fer a\u00e7\u0131klamalar ve al\u0131nan di\u011fer tedbirlerin (E\u011fitim-\u00f6\u011fretim faaliyetlerine ara verilmesi, icra iflas takipleri hakk\u0131nda yap\u0131lan d\u00fczenlemeler, hukuki alanda i\u015fleyen s\u00fcrelerin durdurulmas\u0131, s\u0131n\u0131rl\u0131 soka\u011fa \u00e7\u0131kma yasa\u011f\u0131 getirilmesi) g\u00f6z ard\u0131 edilmemesi gerekir. Ek olarak, Yarg\u0131tay\u2019\u0131n mevcut kararlar\u0131na konu olan domuz gribi, ku\u015f gribi gibi di\u011fer salg\u0131n hastal\u0131klar g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda hali haz\u0131rda ya\u015fanan pandeminin d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda h\u0131zla yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n kabul\u00fc a\u015fikard\u0131r. Bu tip nedenler ile \u00f6zellikle \u00c7in, \u0130ran, \u0130talya, \u0130spanya gibi salg\u0131ndan b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde etkilenen \u00fclkelerin dahil oldu\u011fu ticari ili\u015fkiler a\u00e7\u0131s\u0131ndan s\u00f6z konusu durumun m\u00fccbir sebep olarak de\u011ferlendirilmesi olas\u0131d\u0131r. Ne var ki, i\u00e7inde bulundu\u011fumuz durumda COVID-19 pandemisi i\u00e7in net bir de\u011ferlendirme yap\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Bu kapsamda Yarg\u0131tay\u2019\u0131n m\u00fccbir sebep de\u011ferlendirmesi yaparken g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 k\u0131staslara dikkat etmek gerekmektedir. Yarg\u0131tay\u2019\u0131n her durumda basiretli tacir kavram\u0131na \u00f6nem verdi\u011fi, ahde vefa ilkesini benimsedi\u011fi ve s\u00f6zle\u015fmede tan\u0131mlanan m\u00fccbir sebebin kapsam\u0131na dikkat etti\u011fi ise elbette unutulmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n Haliyle taraflar \u00f6ncelikle imzalad\u0131klar\u0131 s\u00f6zle\u015fmelerin m\u00fccbir sebep ile ilgili a\u00e7\u0131k bir madde i\u00e7erip i\u00e7ermedi\u011fini incelemeli ve s\u00f6zle\u015fme kapsam\u0131ndaki edimlerin ifas\u0131n\u0131 olumsuz \u015fekilde etkileyen s\u00f6z konusu sebebin bu madde kapsam\u0131nda ele al\u0131n\u0131p al\u0131nmayaca\u011f\u0131n\u0131 de\u011ferlendirmelidir. Ard\u0131ndan taraflar ivedilikle birbirleriyle g\u00f6r\u00fc\u015ferek ilgili s\u00f6zle\u015fme kapsam\u0131ndaki bu maddenin belirledi\u011fi ad\u0131mlar\u0131 atmaya ba\u015flamad\u0131rlar. Ayr\u0131ca s\u00f6zle\u015fmede belirtilen s\u00fcre, yaz\u0131\u015fma ve \u015fekil \u015fartlar\u0131na uyumlu bir \u015fekilde kar\u015f\u0131 tarafa bildirimlerde bulunup, edimlerin ifas\u0131n\u0131n imkans\u0131zl\u0131\u011f\u0131 veya g\u00fc\u00e7le\u015fmesi sebebiyle do\u011fabilecek zararlar\u0131 m\u00fcmk\u00fcnce azaltmaya \u00e7al\u0131\u015fmak i\u00e7in kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ileti\u015fim ve m\u00fczakerelerde bulunmalar\u0131 faydal\u0131 olacakt\u0131r.<\/p>\n S\u00f6z konusu salg\u0131n hastal\u0131ktan dolay\u0131 ticari faaliyetleri olumsuz etkilenen \u015firketlerin, ileride yapacaklar\u0131 s\u00f6zle\u015fmelerde bu hususlar\u0131 a\u00e7\u0131k \u015fekilde d\u00fczenleyen bir madde koymalar\u0131 kendileri a\u00e7\u0131s\u0131ndan faydal\u0131 olacakt\u0131r. Ayr\u0131ca hali haz\u0131rda devam eden s\u00f6zle\u015fmelerinde m\u00fccbir sebep ve bunun taraflar i\u00e7in do\u011furaca\u011f\u0131 sonu\u00e7 ve y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler ile ilgili bir h\u00fck\u00fcm yoksa, taraflar mevcut s\u00f6zle\u015fmelerine yap\u0131lacak bir ek ile ileride b\u00f6yle bir durumun tekrarlamas\u0131 halinde olu\u015facak belirsizlikleri bertaraf edebileceklerdir. Yukar\u0131da da belirtildi\u011fi gibi, taraflar her hal\u00fckarda ahde vefa ilkesinin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6z ard\u0131 etmemelidir. Zira olas\u0131 bir uyu\u015fmazl\u0131k halinde ahde vefa y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcne ve d\u00fcr\u00fcstl\u00fck kural\u0131na uygun davranan taraf a\u00e7\u0131s\u0131ndan lehe sonu\u00e7lar do\u011fmas\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r.<\/p>\n Bu noktada dikkat edilmesi gereken bir ba\u015fka husus ise uzun s\u00fcreli ticari ili\u015fkiler kapsam\u0131nda s\u00f6zle\u015fmenin sona ermesinin her zaman en mant\u0131kl\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcm olmayaca\u011f\u0131d\u0131r. Ya\u015fanan pandeminin riskleri azald\u0131\u011f\u0131nda veya tamamen ortadan kalkt\u0131\u011f\u0131nda taraflar\u0131n menfaatlerinin s\u00f6zle\u015fmenin devam\u0131 y\u00f6n\u00fcnde olaca\u011f\u0131 uzun s\u00fcreli ticari ili\u015fkilerde TBK m. 138, en mant\u0131kl\u0131 opsiyon olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.<\/p>\n Belirtilmelidir ki ya\u015fanan pandeminin etkileri hen\u00fcz tam olarak ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f de\u011fildir. Her ne kadar s\u00fcre\u00e7 h\u0131zla devam etmekte ve salg\u0131n d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda yay\u0131lmakta ise de yukar\u0131da incelenen temel hukuki esaslar\u0131n yarg\u0131ya nas\u0131l etki edece\u011fi belirsizdir. Bu nedenle hali haz\u0131rda borcun ifas\u0131nda zorlanan taraflar\u0131n \u00f6ncelikle akdedilen s\u00f6zle\u015fmeleri m\u00fczakere etmeleri en faydal\u0131 ve pratik \u00e7\u00f6z\u00fcm olacakt\u0131r.<\/p>\n 1) Bu konular hakk\u0131nda, T.C. Ticaret Bakanl\u0131\u011f\u0131 ile Uluslararas\u0131 Nakliyeciler Derne\u011fi (UND) ve UTIKAD\u2019\u0131n internet sayfas\u0131nda g\u00fcn 2)\u00a0https:\/\/www.und.org.tr\/medya-detay\/duyurular\/kapikule-den-turkiye-ye-girislerde-yeni-model-devreye-giriyo<\/a>r\u00a0Tarih: 24 Mart 2020.<\/p>\n 3)https:\/\/www.und.org.tr\/sektorel-bilgiler\/covid-19-salgininin-yuk-ve-yolcu-tasimaciligina-etkisi<\/a>, Tarih: 25 Mart 2020.<\/p>\n 4)https:\/\/www.utikad.org.tr\/Images\/DosyaYoneticisi\/26032020liste.pdf<\/a>\u00a0, Tarih: 27 Mart 2020.<\/p>\n 5) \u015e. Bar\u0131\u015f \u00d6Z\u00c7EL\u0130K, S\u00f6zle\u015fmeden Do\u011fan Bor\u00e7lar\u0131n \u0130fas\u0131nda Hukuki \u0130mkans\u0131zl\u0131k ve Sonu\u00e7lar\u0131, A\u00dcHFD, 63 (3) 2014: 569, 571.<\/p>\n 6) Kemal O\u011fuzman\/Turgut \u00d6z, Bor\u00e7lar Hukuku Genel H\u00fck\u00fcmler Cilt 1 2012, S. 401.<\/p><\/blockquote>\n Sa\u011fl\u0131kl\u0131 g\u00fcnler dileriz.<\/b><\/p>\n \u00a0<\/strong>\u00a0.\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026<\/strong><\/p>\n Daha fazla bilgi ve sorular\u0131n\u0131z i\u00e7in:<\/b><\/p>\n Av. Ata TORUN \u2013\u00a0(\u00a0ata.torun@hansu.av.tr )<\/a><\/p>\n\n
\n
\n
\n<\/b><\/p>\n<\/div>\n\n
\ni\u00e7erisinde g\u00fcncellenen bilgiler sunulmaktad\u0131r.<\/p>\n