{"id":2636,"date":"2020-05-14T16:45:04","date_gmt":"2020-05-14T13:45:04","guid":{"rendered":"https:\/\/hansu.av.tr\/?p=2636"},"modified":"2020-10-03T13:00:36","modified_gmt":"2020-10-03T10:00:36","slug":"turkiyede-uluslararasi-yatirim-anlasmazliklarindan-kaynaklanan-uyusmazliklar-acisindan-alternatif-uyusmazlik-cozumu-icsid","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/hansu.av.tr\/tr\/turkiyede-uluslararasi-yatirim-anlasmazliklarindan-kaynaklanan-uyusmazliklar-acisindan-alternatif-uyusmazlik-cozumu-icsid\/","title":{"rendered":"T\u00fcrkiye\u2019de Uluslararas\u0131 Yat\u0131r\u0131m Anla\u015fmazl\u0131klar\u0131ndan Kaynaklanan Uyu\u015fmazl\u0131klar A\u00e7\u0131s\u0131ndan Alternatif Uyu\u015fmazl\u0131k \u00c7\u00f6z\u00fcm\u00fc: Ics\u0131d"},"content":{"rendered":"

1. Giri\u015f<\/strong><\/p>\n

Bilindi\u011fi \u00fczere, iki veya daha fazla taraf aras\u0131nda vuku bulan uyu\u015fmazl\u0131klar \u00e7o\u011funlukla mahkemeler taraf\u0131ndan karara ba\u011flanmaktaysa da, taraflar hukukun olduk\u00e7a temel bir prensibi olan irade serbestisine dayanarak aralar\u0131nda \u00e7\u0131kan bir uyu\u015fmazl\u0131k hakk\u0131nda karar verme yetkisini devlet mahkemeleri yerine \u00f6zel ki\u015filere devredebilmektedirler. Daha \u00f6nceki yaz\u0131lar\u0131m\u0131zda da bahsedildi\u011fi \u00fczere s\u00f6z konusu uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n \u00f6zel ki\u015filerce incelenip karara ba\u011flanmas\u0131 ise, tahkim prosed\u00fcr\u00fcn\u00fc olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n

Globalle\u015fen d\u00fcnyadaki h\u0131zl\u0131 sanayile\u015fme ve \u00fclke s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n art\u0131k ge\u00e7mi\u015fe g\u00f6re \u00e7ok da kat\u0131 kurallar ile ayr\u0131lm\u0131yor olmas\u0131 nedeni ile d\u00fcnya \u00fczerindeki t\u00fcm \u00fclkelerin birbirleri ve bu \u00fclkelerdeki \u015fah\u0131slar\u0131n yine ba\u015fkaca \u00fclkelerdeki idari otoriteler ile olan ticari ili\u015fkileri geli\u015fmi\u015ftir, geli\u015fmeye de devam etmektedir. Bu geli\u015fme, sanayile\u015fme ve ticari ili\u015fkilerin artmas\u0131 da elbette hukuki uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n fazlala\u015fmas\u0131na yol a\u00e7m\u0131\u015f, devlet mahkemeleri yetersiz kalmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Bunlara ek olarak davalar\u0131n uzun s\u00fcrmesi, devlet mahkemelerindeki hakimlerin kimi konularda yetersiz kalmas\u0131 ve taraflar\u0131n e\u015fitli\u011fe ili\u015fkin kayg\u0131lar\u0131, s\u00f6z konusu uyu\u015fmazl\u0131\u011fa dahil olan t\u00fcm akt\u00f6rleri alternatif bir uyu\u015fmazl\u0131k \u00e7\u00f6z\u00fcm mekanizmas\u0131 aray\u0131\u015f\u0131na itmi\u015ftir. Sonu\u00e7 olarak da uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n g\u00f6r\u00fclmesi ve karara ba\u011flanmas\u0131 i\u00e7in International Chamber of Commerce (ICC), London Court of International (LCIA) gibi uluslararas\u0131 tahkim kurulu\u015flar\u0131 olu\u015fturulmu\u015ftur. Bu yaz\u0131m\u0131z\u0131n konusunu olu\u015fturan ICSID (Uluslararas\u0131 Yat\u0131r\u0131m Anla\u015fmazl\u0131klar\u0131n\u0131n \u00c7\u00f6z\u00fcm Merkezi \u2013 International Centre for Settlement of Investment Disputes) ise yine bir tahkim kurulu\u015fu olmakla birlikte, di\u011fer tahkim kurulu\u015flar\u0131ndan farkl\u0131 olan yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131mc\u0131 ile yat\u0131r\u0131m yap\u0131lacak \u00fclke (ev sahibi \u00fclke) aras\u0131nda \u00e7\u0131kan hukuki uyu\u015fmazl\u0131klar ile ilgilenmektedir. S\u00f6z konusu mekanizma, yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131mc\u0131 taraf\u0131ndan yat\u0131r\u0131m yap\u0131lan \u00fclkenin yerel mahkemelerine olan g\u00fcvensizli\u011fin giderilmesi hususunu kar\u015f\u0131lamaya y\u00f6nelik olup uluslararas\u0131 yat\u0131r\u0131m uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131nda olduk\u00e7a ra\u011fbet g\u00f6ren bir kurulu\u015ftur.<\/p>\n

2. Uluslararas\u0131 Yat\u0131r\u0131m Uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131 \u00c7\u00f6z\u00fcm Merkezi \u2013 ICSID<\/strong><\/p>\n

Uluslararas\u0131 Yat\u0131r\u0131m Uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131 \u00c7\u00f6z\u00fcm Merkezi (ICSID); Uluslararas\u0131 \u0130mar ve Kalk\u0131nma Bankas\u0131 (IBRD), Uluslararas\u0131 Kalk\u0131nma Birli\u011fi (IDA), Uluslararas\u0131 Finans Kurumu (IFC) ve \u00c7ok Tarafl\u0131 Yat\u0131r\u0131m Garanti Ajans\u0131 (MIGA) ile birlikte D\u00fcnya Bankas\u0131 Grubunu olu\u015fturan 5 ili\u015fkili kurulu\u015ftan biridir. Bu kapsamda ICSID, uluslararas\u0131 yat\u0131r\u0131m uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc hedefi ile 1966 y\u0131l\u0131nda y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe giren ve T\u00fcrkiye taraf\u0131ndan da onaylanan \u201cDevletler ve Di\u011fer Devletlerin Vatanda\u015flar\u0131 Aras\u0131ndaki Yat\u0131r\u0131m Uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n\u0131n \u00c7\u00f6z\u00fcmlenmesi Hakk\u0131nda Konvansiyon\u201d ile kurulmu\u015ftur. Bu kurulu\u015fun amac\u0131 da isminden de anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 \u00fczere, anla\u015fmada yer alan h\u00fck\u00fcmler uyar\u0131nca konvansiyona taraf bir devlet ile di\u011fer taraf devletin yat\u0131r\u0131mc\u0131s\u0131 aras\u0131nda oraya \u00e7\u0131kan uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n uzla\u015ft\u0131rma ve tahkim yolu ile \u00e7\u00f6z\u00fclmesidir.<\/p>\n

Bu noktada ICSID ile ilgili olarak bahsedilmesi gereken \u00f6nemli noktalardan biri ICSID\u2019in 1978 y\u0131l\u0131ndan bu yana, konvansiyon d\u0131\u015f\u0131nda kalan \u00fclke ve bireysel aras\u0131ndaki belirli davalara da bakmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak ek bir kurallar b\u00fct\u00fcn\u00fcn\u00fc kabul etmi\u015f bulundu\u011fudur. \u201cAdditional Facility Rules \u2013 AFR\u201d ismi verilen kurallara g\u00f6re Y\u00f6netim Konseyi\u2019nin ald\u0131\u011f\u0131 karar do\u011frultusunda 10 Nisan 2006 tarihinden itibaren AFR \u00e7er\u00e7evesinde, anla\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n taraf\u0131 olan h\u00fck\u00fcmetin temsil etti\u011fi veya bireyin vatanda\u015f\u0131 oldu\u011fu \u00fclkenin Konvansiyona taraf olmamas\u0131 halinde dahi, ICSID\u2019in uzla\u015ft\u0131rma ve tahkim konusunda rol \u00fcstlenebilmesi m\u00fcmk\u00fcn olmaktad\u0131r. [1]<\/a><\/p>\n

ICSID Merkezi; \u0130dari Konsey, Sekreterya ve Paneller olmak \u00fczere \u00fc\u00e7 idari ana b\u00f6l\u00fcmden olu\u015fmakta olup \u0130dari Konsey ba\u015fkan\u0131 ayn\u0131 zamanda D\u00fcnya Bankas\u0131\u2019n\u0131n da ba\u015fkan\u0131d\u0131r. Paneller ise kendi i\u00e7inde Arabulucular Paneli ve Hakemler Paneli olarak iki gruba ayr\u0131lmaktad\u0131r ki, herhangi bir uyu\u015fmazl\u0131k dolay\u0131s\u0131 ile ICSID\u2019e ba\u015fvuruldu\u011funda yarg\u0131lamalar da i\u015fbu Paneller vas\u0131tas\u0131yla yap\u0131lmaktad\u0131r. Bu noktada belirtilmesi gerekir ki ICSID, hakem veya arabulucu olarak hareket etmemekte, taraflara hakemlerini veya arabulucular\u0131n\u0131 belirleme imkan\u0131 sa\u011flamaktad\u0131r. Bu noktaya ek olarak belirtilmelidir ki Konvansiyonun 54. Maddesine g\u00f6re Konvansiyona taraf olarak b\u00fct\u00fcn devletler \u2013 yat\u0131r\u0131m ihtilaf\u0131na taraf olma \u015fart\u0131 aranmaks\u0131z\u0131n \u2013 Konvansiyona uygun olarak verilen hakem karar\u0131n\u0131n ba\u011flay\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul etmek zorundad\u0131r.<\/p>\n

D\u00fcnya \u00fczerindeki pek \u00e7ok devler, Konvansiyona taraft\u0131r. S\u00f6z konusu say\u0131n\u0131n ge\u00e7en s\u00fcre zarf\u0131nda artt\u0131\u011f\u0131n\u0131n alenen g\u00f6r\u00fclmesi ise uluslararas\u0131 yat\u0131r\u0131m uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcnde ICSID\u2019in \u00f6nemini ortaya koymaktad\u0131r. T\u00fcrkiye ise, s\u00f6z konusu Konvansiyonu 27.05.1998 tarih ve 3460 say\u0131l\u0131 kanunla i\u00e7 hukukuna aktarm\u0131\u015f olup yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131mc\u0131lar ile T\u00fcrkiye Cumhuriyeti aras\u0131nda akdedilen yat\u0131r\u0131m s\u00f6zle\u015fmelerinin ICSID tahkimi ile \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc m\u00fcmk\u00fcn k\u0131l\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

3. ICSID Yarg\u0131lamas\u0131<\/strong><\/p>\n

ICSID Tahkimine ba\u015fvurabilmek i\u00e7in elbette baz\u0131 \u015fartlar\u0131n sa\u011flanm\u0131\u015f olmas\u0131 gerekmektedir. S\u00f6z konusu \u015fartlar ise \u015fu \u015fekildedir:<\/p>\n

(i) Uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n akit devlet veya akit devletin kamu t\u00fczel ki\u015fisi ile ba\u015fka bir akit devletin vatanda\u015f\u0131 olan yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131mc\u0131 aras\u0131nda olmas\u0131 <\/em><\/strong><\/p>\n

ICSID tahkimine ba\u015fvurman\u0131n en \u00f6nemli unsurunun ba\u015fvuru yapacak veya aleyhine ba\u015fvuru yap\u0131lacak akt\u00f6r\u00fcn yabanc\u0131 sermaye bar\u0131nd\u0131ran yabanc\u0131 bir yat\u0131r\u0131mc\u0131n\u0131n olmas\u0131 gerekti\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r. S\u00f6z konusu uygulama zaten yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131mc\u0131larca, yat\u0131r\u0131m\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ev sahibi devletin yerel mahkemelerine olan g\u00fcvensizli\u011fi engellemek amac\u0131 ile getirildi\u011finden, i\u015fbu \u015fart\u0131n yoklu\u011fu kabul edilemez. Bu kapsamda \u015fayet akit devlet vatanda\u015f\u0131 olan bir yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131mc\u0131, kendi devletine kar\u015f\u0131 bu yolu se\u00e7mek istiyor ise, \u015firketin ortakl\u0131k yap\u0131lar\u0131 ile ilgili olan gerekli de\u011fi\u015fiklikleri ger\u00e7ekle\u015ftirmek zorundad\u0131r. Akit devlete kar\u015f\u0131 ICSID tahkim prosed\u00fcr\u00fcn\u00fc ba\u015flatan yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131mc\u0131n\u0131n \u00e7ifte vatanda\u015f olmas\u0131 durumu da s\u0131k\u00e7a kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan bir sorundur. S\u00f6z konusu hususta ne yap\u0131laca\u011f\u0131 ise Konvansiyonun 25\/2. Maddesinde d\u00fczenlenmi\u015ftir. Bu maddeye g\u00f6re, yat\u0131r\u0131m\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00fclke vatanda\u015f\u0131 olan yat\u0131r\u0131mc\u0131 ayn\u0131 zamanda ba\u015fka bir akit devletin vatanda\u015f\u0131 ise yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131mc\u0131n\u0131n ev sahibi \u00fclke a\u00e7\u0131s\u0131ndan kendi vatanda\u015fl\u0131\u011f\u0131 esas al\u0131n\u0131r ki bu husus, ICSID tahkiminde gereken \u015fart\u0131n sa\u011flanmad\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmektedir.<\/p>\n

(ii) Uyu\u015fmazl\u0131\u011fa konu taraflar\u0131n uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n\u0131 ICSID tahkim yolu ile \u00e7\u00f6zme y\u00f6nlerindeki iradelerini g\u00f6steren yaz\u0131l\u0131 anla\u015fma bulunmas\u0131<\/em><\/strong><\/p>\n

Tahkim prosed\u00fcrlerinin tamam\u0131nda oldu\u011fu gibi ICSID tahkiminde de taraflar\u0131n, aralar\u0131nda \u00e7\u0131kmas\u0131 muhtemel uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcnde ICSID tahkimine gitme konusunda yaz\u0131l\u0131 bir anla\u015fma yapm\u0131\u015f olmalar\u0131 \u015fart\u0131 aranmaktad\u0131r. S\u00f6z konusu anla\u015fman\u0131n yaz\u0131l\u0131 olmas\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda herhangi bir \u015fekil \u015fart\u0131 ise yoktur. Uygulamada, yat\u0131r\u0131m anla\u015fmas\u0131 kapsam\u0131na dahil edilen bir h\u00fck\u00fcm ile ilgili \u015fart sa\u011flanm\u0131\u015f say\u0131lmaktad\u0131r. Taraflar\u0131n ICSID tahkimi konusunda g\u00f6sterdikleri bu r\u0131zadan ise tek tarafl\u0131 olarak geri d\u00f6n\u00fclmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n

(iii) Uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n bahsedilen taraflar aras\u0131nda akdedilmi\u015f bir yat\u0131r\u0131m s\u00f6zle\u015fmesinden kaynaklan\u0131yor olmas\u0131<\/em><\/strong><\/p>\n

S\u00f6z konusu \u015fartlar\u0131n ilki kapsam\u0131nda belirtilmelidir ki Konvansiyon kapsam\u0131nda \u201cyat\u0131r\u0131m\u201d s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc tan\u0131mlanmam\u0131\u015ft\u0131r. Bu tan\u0131m\u0131n eksikli\u011fi bilin\u00e7li olarak yap\u0131lm\u0131\u015f olup sermaye yat\u0131r\u0131mlar\u0131, hizmet s\u00f6zle\u015fmeleri, teknoloji transferleri gibi pek \u00e7ok yat\u0131r\u0131m tipini kapsam dahilinde tutmaktad\u0131r. Her ne kadar \u201cyat\u0131r\u0131m\u201d kavram\u0131 konvansiyonda tan\u0131mlanmam\u0131\u015f olsa da zaman i\u00e7erisinde hakem heyetleri, \u201cyat\u0131r\u0131m\u201d ile ne anla\u015f\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fine ili\u015fkin baz\u0131 kriterler ortaya koymu\u015flard\u0131r. S\u00f6z konusu kriterler \u201cSalini Kriterleri\u201d olarak adland\u0131r\u0131lmakta olup Salini v. Morocco karar\u0131ndan kaynaklanmaktad\u0131r. Bu kriterlere g\u00f6re bir faaliyetin yat\u0131r\u0131m say\u0131lmas\u0131 i\u00e7in faaliyetin ev sahibi akit devlete bir katk\u0131s\u0131n\u0131n olmas\u0131, faaliyetin belli bir s\u00fcre i\u00e7erisinde ger\u00e7ekle\u015fecek olmas\u0131 ve yat\u0131r\u0131mc\u0131n\u0131n belli bir risk almas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n

4. Tahkim Prosed\u00fcr\u00fc<\/strong><\/p>\n

ICSID tahkim prosed\u00fcr\u00fc de, t\u00fcm tahkim prosed\u00fcrlerinde oldu\u011fu gibi bu \u00e7at\u0131 alt\u0131nda bir yarg\u0131lamaya gitmek isteyen akit devletin veya ba\u015fka bir akit devlet vatanda\u015f\u0131 olan yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131mc\u0131n\u0131n s\u00f6z konusu uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 Sekreterya\u2019ya yaz\u0131l\u0131 olarak bildirmesiyle ba\u015flar. S\u00f6z konusu bildirimde uyu\u015fmazl\u0131k konusu, tahkime ili\u015fkin r\u0131za ve uyu\u015fmazl\u0131\u011fa ili\u015fkin bilgi ve belgelerin bulunmas\u0131 gerekmektedir. S\u00f6z konusu i\u015flem tahkim talebi olarak adland\u0131r\u0131lmaktad\u0131r ve ilgili tahkim talebinin bir \u00f6rne\u011fi kar\u015f\u0131 tarafa iletilir. Bu i\u015flemin \u00fczerine ise Sekreterya taraf\u0131ndan yap\u0131lan de\u011ferlendirme ile ba\u015fvuru ret veya kabul edilmektedir. \u0130lgili ba\u015fvurunun kabul edilmesi \u00fczerine ise hakem heyeti olu\u015fturulur ve kural olarak ICSID merkezinde yarg\u0131lama ba\u015flar. Elbette, taraflar\u0131n ortak beyanlar\u0131 veya anla\u015fmalar\u0131 \u00fczerine farkl\u0131 yerlerde yarg\u0131lama yap\u0131lmas\u0131 da m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n

T\u0131pk\u0131 uluslararas\u0131 ticari tahkim prosed\u00fcr\u00fcnde oldu\u011fu gibi ICSID tahkiminde de hakemlerin \u00f6nlerine gelen uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 \u00e7\u00f6zme konusunda yetkili olup olmad\u0131klar\u0131na karar vermeleri gerekir. Bu husus, daha \u00f6nceki yaz\u0131lar\u0131m\u0131zda da belirtildi\u011fi gibi kompetenz-kompetenz<\/em><\/strong> prensibinden kaynaklanmaktad\u0131r. ICSID tahkimi esnas\u0131nda elbette tahkim esnas\u0131nda uygulanacak usul kurallar\u0131n\u0131n taraflarca belirlenebilmesi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \u015eayet usul kurallar\u0131 taraflarca belirlenmemi\u015fse ICSID taraf\u0131ndan d\u00fczenlenen \u201cHakemlik Kurallar\u0131\u201d uygulama alan\u0131 bulacakt\u0131r. Ayn\u0131 husus uyu\u015fmazl\u0131\u011fa uygulanacak hukuk i\u00e7in de ge\u00e7erlidir. Bu kapsamda ICSID taraf\u0131ndan irade serbestisi prensibi tam olarak kabul edilmi\u015f olup Konvansiyonun 42. Maddesinde uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n, taraflar\u0131n \u00fczerinde anla\u015ft\u0131\u011f\u0131 hukuk kurallar\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde \u00e7\u00f6z\u00fclece\u011fi belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n

ICSID Tahkimi konusunda \u00f6nemli olan bir di\u011fer husus ise, ICSID Tahkimi esnas\u0131nda ba\u015fkaca tahkim kurallar\u0131n\u0131n uygulanmas\u0131n\u0131n (\u00f6rn: UNCITRAL Tahkim Kurallar\u0131) m\u00fcmk\u00fcn olmamas\u0131d\u0131r. Bu kapsamda ICSID, kendine has kurallar\u0131 bar\u0131nd\u0131rmakta ve ICSID \u00e7at\u0131s\u0131 alt\u0131nda g\u00f6r\u00fclecek uyu\u015fmazl\u0131klara sadece bu kurallar\u0131 uygulamaktad\u0131r. Yine ve belki de ICSID hakk\u0131nda en \u00f6nemli husus ise, ICSID yarg\u0131lamas\u0131 neticesinde \u00e7\u0131kan kararlar\u0131n di\u011fer tahkim kararlar\u0131na g\u00f6re otomatik olarak tan\u0131nm\u0131\u015f olmas\u0131 ve kararlar\u0131n t\u00fcm \u00fcye devletlerde otomatik olarak icra edilebilir olmas\u0131d\u0131r. Bilindi\u011fi \u00fczere tahkim hakemlerinin kararlar\u0131 normal \u015fartlar alt\u0131nda 1958 New York Konvansiyonu gere\u011finde, karar\u0131n icra edilece\u011fi devletin mahkemesinde \u201ctan\u0131ma\u201d prosed\u00fcr\u00fcnden ge\u00e7melidirler. Ne var ki, ICSID kararlar\u0131 b\u00f6yle bir zorunlulu\u011fa tabi de\u011fildir zira bu kararlar devletlerin \u00fcst\u00fcnde tutulmu\u015ftur ve netice olarak ICSID kararlar\u0131, yerel mahkemede verilmi\u015f kararlar gibi sonu\u00e7 do\u011furmaktad\u0131r. Ne var ki ICSID kararlar\u0131n\u0131n otomatik olarak tan\u0131nm\u0131\u015f ve t\u00fcm \u00fcye devletlerde icra edilebilir olmas\u0131, devletlerin dokunulmaz oldu\u011fu alanlar\u0131n bulunmad\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na ise gelmemektedir. Dokunulmazl\u0131k kapsam\u0131nda dikkat edilmesi gereken husus, aslen bir devletin ba\u015fka bir devletin yerel mahkemesinde yarg\u0131lanam\u0131yor olmas\u0131 prensibinden kaynaklanmaktad\u0131r. Devletlerin bu dokunulmazl\u0131\u011f\u0131 olduk\u00e7a uzun s\u00fcredir tart\u0131\u015fmalara a\u00e7\u0131k olsa da ilk olarak \u00f6nemle belirtilmelidir ki bir ev sahibi devlete kar\u015f\u0131 elde edilmi\u015f bir tahkim karar\u0131 uyar\u0131nca yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131mc\u0131, ev sahibi devlete ait bir menkul veya gayrimenkul mala el koyamaz. Bu mallar, b\u00fcy\u00fckel\u00e7ilikler, devlet u\u00e7aklar\u0131, el\u00e7iliklerin banka hesaplar\u0131, devlet gemileri ve sair t\u00fcm mallar\u0131 kapsamaktad\u0131r.<\/p>\n

Otomatik olarak icra edilebilirli\u011fin aksi ise Konvansiyonun 52. Maddesinde d\u00fczenlenmi\u015ftir. Bu maddeye g\u00f6re taraflardan her biri s\u00f6z konusu hakem karar\u0131n\u0131n iptali i\u00e7in ba\u015fvuruda bulunabilirler, ancak belirtilmelidir ki s\u00f6z konusu ba\u015fvuru yine ICSID taraf\u0131ndan belirlenen hakemlerce olu\u015fturulan bir hakem heyeti ile karara ba\u011flanacakt\u0131r. Burada \u00f6nemli olan husus \u201ciptal\u201d ba\u015fvurusunun bir \u201ctemyiz\u201d ba\u015fvurusundan olduk\u00e7a farkl\u0131 oldu\u011fudur. Normal \u015fartlar alt\u0131nda ICSID tahkimi neticesinde \u00e7\u0131kan hakem karar\u0131 son karar olup ba\u011flay\u0131c\u0131d\u0131r ve temyize tabi de\u011fildir. Dolay\u0131s\u0131yla esasa ili\u015fkin hususlarda ilgili hakem karar\u0131na kar\u015f\u0131 bir kanun yolu kati suretle bulunmamaktad\u0131r. Bu noktada belirtilmelidir ki iptal ba\u015fvurusu yaln\u0131zca tahkim prosed\u00fcr\u00fcn\u00fcn y\u00fcr\u00fct\u00fclmesine ili\u015fkin sebeplerden \u00f6t\u00fcr\u00fc kullan\u0131labilen bir ba\u015fvuru yoludur. Konvansiyonun 52. Maddesine g\u00f6re ICSID tahkimi, yerel mahkemelerden tamam\u0131 ile ayr\u0131 tutulmu\u015f bir yarg\u0131lama t\u00fcr\u00fcd\u00fcr ve dolay\u0131s\u0131yla tahkimin g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc yerin veya ev sahibi akit devletin hukukundan da tamamen ba\u011f\u0131ms\u0131zd\u0131r. \u0130ptal sebepleri de yine 52. Maddede say\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r ve buna g\u00f6re ancak tahkim heyeti usul\u00fcne uygun bir \u015fekilde kurulmad\u0131ysa, tahkim heyeti yetki s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 a\u015fm\u0131\u015fsa veya tahkim heyetinin yolsuzlu\u011fu s\u00f6z konusu ise iptal yoluna ba\u015fvurulmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. ICSID tahkimi ile ilgili olarak s\u00f6ylenilecek belki de en \u00f6nemli husus, ilgili karar\u0131n \u201ckamu d\u00fczeni\u201dne dayan\u0131larak iptalinin m\u00fcmk\u00fcn olmay\u0131\u015f\u0131d\u0131r.<\/p>\n

5. Sonu\u00e7<\/strong><\/p>\n

Bir anla\u015fmaya taraf olan akt\u00f6rler aras\u0131nda \u00e7\u0131kan uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n kural olarak mahkemeler taraf\u0131ndan karar ba\u011flanmas\u0131 gerekse de irade serbestisi prensibi uyar\u0131nca taraflar, aralar\u0131nda \u00e7\u0131kan uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n ba\u015fkaca alternatif yollar ile \u00e7\u00f6z\u00fcme kavu\u015fturulmas\u0131na karar verebilirler. Bu noktada belki de en \u00f6nemli ve karma\u015f\u0131k alternatif uyu\u015fmazl\u0131k \u00e7\u00f6z\u00fcm yolu ise elbette devletler ile bu devletlerde yat\u0131r\u0131m yapan yabanc\u0131lar aras\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kacak uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcd\u00fcr. Zira tahmin edilebilece\u011fi \u00fczere, herhangi bir devletin mahkemesi kendi devleti aleyhine bir karar vermez. Bu nedenle yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131n da g\u00fcvenle hareket edebilmesi ve e\u015fitlik prensibinin korunmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan alternatif uyu\u015fmazl\u0131k \u00e7\u00f6z\u00fcm yolu olarak Uluslararas\u0131 Yat\u0131r\u0131m Anla\u015fmazl\u0131klar\u0131n\u0131n \u00c7\u00f6z\u00fcm Merkezi kurulmu\u015f olup bu merkezin kurulu\u015funa temel olu\u015fturan Konvansiyona \u00fcye devletler ile, \u00fcye devletlerin yat\u0131r\u0131mc\u0131 vatanda\u015flar\u0131 aras\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n \u015feffaf bir \u015fekilde \u00e7\u00f6z\u00fcme ula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 ama\u00e7lanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

G\u00fcn\u00fcm\u00fczde pek \u00e7ok yat\u0131r\u0131mc\u0131-ev sahibi devlet uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 bu yol ile \u00e7\u00f6z\u00fclmektedir. 2017 itibari ile ICSID tahkimi \u00f6n\u00fcne getirilen uyu\u015fmazl\u0131k say\u0131s\u0131n\u0131n 597 oldu\u011fu bilinmektedir. S\u00f6z konusu uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011fu geli\u015fen sanayi nedeni ile 2000\u2019li y\u0131llardan itibaren ortaya \u00e7\u0131kan uyu\u015fmazl\u0131klardan olu\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n

G\u00f6r\u00fclmektedir ki yat\u0131r\u0131mlar artt\u0131k\u00e7a, yat\u0131r\u0131mc\u0131lar ile devletler aras\u0131nda \u00e7\u0131kan uyu\u015fmazl\u0131klar da artmaktad\u0131r. Bu kapsamda gerek Konvansiyona \u00fcye devletlerin gerekse de yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131n ICSID tahkim \u015fart\u0131 bulunan yat\u0131r\u0131m anla\u015fmalar\u0131n\u0131n d\u00fczenlenmesinde, yat\u0131r\u0131m s\u00fcrecinde, uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcnde ve ICSID \u00f6n\u00fcndeki karma\u015f\u0131k prosed\u00fcrlerde hukuki yard\u0131m almalar\u0131, haklar\u0131n\u0131n korunmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan zorunluluk te\u015fkil etmektedir.<\/p>\n

—<\/p>\n

Daha fazla bilgi ve sorular\u0131n\u0131z i\u00e7in:<\/strong><\/p>\n

www.hansu.av.tr\u00a0|\u00a0+90 216 464 12 12<\/p>\n

-\u00a9 Hansu Avukatl\u0131k B\u00fcrosu<\/p>\n

Hansu Avukatl\u0131k B\u00fcrosu Yerli ve Yabanc\u0131 m\u00fcvekkillerine \u00f6zellikle gayrimenkul , \u015firketler, ticaret, vergi ve fikri m\u00fclkiyet hukuku alan\u0131nda hizmet veren bir avukatl\u0131k b\u00fcrosudur. Bu b\u00fclten T\u00fcrkiye\u2019de hukuk alan\u0131ndaki geli\u015fmeleri payla\u015fmak amac\u0131yla haz\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131r. B\u00fclten hukuki bir g\u00f6r\u00fc\u015f veya y\u00f6nlendirme olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmemelidir. \u00d6zel sorular ve sorunlar bak\u0131m\u0131ndan hukuki dan\u0131\u015fman g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc al\u0131nmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

[1]<\/a> http:\/\/www.mfa.gov.tr\/uluslararasi-yatirim-anlasmazliklarinin-cozum-merkezi-_international-centre-for-settlement-of-investment-disputes-icsid_.tr.mfa<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

1. Giri\u015f Bilindi\u011fi \u00fczere, iki veya daha fazla taraf aras\u0131nda vuku bulan uyu\u015fmazl\u0131klar \u00e7o\u011funlukla mahkemeler taraf\u0131ndan karara ba\u011flanmaktaysa da, taraflar hukukun olduk\u00e7a temel bir prensibi olan irade serbestisine dayanarak aralar\u0131nda \u00e7\u0131kan bir uyu\u015fmazl\u0131k hakk\u0131nda karar verme yetkisini devlet mahkemeleri yerine \u00f6zel ki\u015filere devredebilmektedirler. Daha \u00f6nceki yaz\u0131lar\u0131m\u0131zda da bahsedildi\u011fi \u00fczere s\u00f6z konusu uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n \u00f6zel ki\u015filerce incelenip…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4943,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[26,27],"tags":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/hansu.av.tr\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2636"}],"collection":[{"href":"https:\/\/hansu.av.tr\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/hansu.av.tr\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hansu.av.tr\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hansu.av.tr\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2636"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/hansu.av.tr\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2636\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6427,"href":"https:\/\/hansu.av.tr\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2636\/revisions\/6427"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hansu.av.tr\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4943"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/hansu.av.tr\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2636"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/hansu.av.tr\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2636"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/hansu.av.tr\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2636"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}